Cichlid tutmaya ilk kalkıştığımda elimde 60 litrelik bir akvaryum, iki tane "renkli olsun" diye seçilmiş Malawi balığı ve bir de sarı bir melek balığı vardı. Üç hafta sonra melek balığının yüzgeçleri lime lime olmuştu ve ben cichlid ailesinin neden "akvaryumun kişilikli çocukları" diye anıldığını sert biçimde öğrenmiştim. O günden bugüne hem Afrika hem Güney Amerika kökenli türlerle çalıştım, tankları birkaç kez baştan kurdum. Eğer şu anda "cichlid alsam mı, yoksa daha sakin bir topluluk mu kursam" diye tartıyorsanız, aşağıdaki karşılaştırma tam olarak o kararı vermeniz için yazıldı.
Cichlitler, çoğu akvaryum balığının aksine bölge sahibi hayvanlar. Bir taşın arkasını kendine yurt ilan eder, sınırlarını korur, yavrusunu ağzında ya da mağarasında büyütür. Bu davranış onları izlemesi son derece keyifli kılıyor; aynı davranış tank arkadaşları için ölümcül olabiliyor. Yani cichlid balık bakımı aslında bir su kimyası meselesinden çok bir alan yönetimi meselesi.
Benim tecrübemde şu üç şey her şeyden önce geliyor:
Malawi ve Tanganyika göllerinden gelen türler benim en çok vakit geçirdiğim grup. Bu göllerin suyu sert ve bazik; pH 7,8–8,6 bandında, iletkenliği yüksek. Türkiye'nin çoğu şehrinde şebeke suyu bu türler için zaten uygun ya da uygun hale getirmesi kolay. Bu, açıkça bir avantaj.
Afrika cichlitlerinde işleyen mantık ilk başta ters geliyor: kalabalık tutmak. Az sayıda balıkta bir alfa erkek diğerini köşeye sıkıştırıp bitiriyor. Kalabalıkta ise agresyon dağılıyor, hiçbir balık tek hedef olmuyor. Ben 200 litrelik Malawi tankında 18–20 balıkla, 8 balıklı halinden çok daha az sorun yaşadım.
Melek balığı, discus, severum, apistogramma, oscar… Bu grup Amazon havzasının yumuşak, hafif asidik sularından geliyor. pH 6,0–7,2, sertlik düşük. Şebeke suyu sertse burada ya RO suyu ya da kütük–meşe yaprağı gibi doğal asitleyicilerle uğraşmak gerekiyor. Bu, ek iş demek.
Buna karşılık davranış tablosu farklı: agresyon genelde çift kurma dönemine ve yavru bakımına bağlı olarak patlıyor, yoksa çoğu tür daha sakin. Bir apistogramma çifti 80 litrede huzurla yaşar; aynı hacme Malawi koymayı hiç düşünmezdim. Ama oscar gibi türler tek başına 250 litre isteyebiliyor ve elinizi ısırmayı oyun sanıyor.
| Kriter | Afrika (Malawi/Tanganyika) | Güney Amerika |
|---|---|---|
| Su tercihi | Sert, bazik (pH 7,8+) | Yumuşak, hafif asidik (pH 6–7) |
| Şebeke suyuna uyum | Genelde kolay | Sertlik yüksekse zahmetli |
| Agresyon tipi | Sürekli bölge kavgası | Üreme dönemine bağlı |
| Stok mantığı | Kalabalık tut | Çift ya da az sayıda |
| Bitkili tank | Zor | Uygun |
| Renk yoğunluğu | Çok yüksek | Daha yumuşak, desenli |
| Yeni başlayan için | Kurallara uyulursa mümkün | Cüce türlerle mümkün |